Dziewiąty dzień dziewiątego miesiąca to data symboliczna, która ma przypominać o dziewięciu miesiącach ciąży bez kropli alkoholu. Z okazji Światowego Dnia FASD przypominamy o kluczowym znaczeniu całkowitej abstynencji w czasie oczekiwania na dziecko oraz wskazujemy miejsca, w których można otrzymać profesjonalne wsparcie.
Czym jest FASD?
FASD (Fetal Alcohol Spectrum Disorders), czyli Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych, to zespół trwałych uszkodzeń mózgu oraz innych narządów dziecka. Powstają one w wyniku spożywania alkoholu przez kobietę w ciąży.
Do FASD zalicza się różne zaburzenia rozwojowe:
- Łagodniejsze trudności w uczeniu się
- Cięższe wady fizyczne i neurologiczne
- FAS (Płodowy Zespół Alkoholowy) – najcięższa i najbardziej znana forma tego spektrum
Problem ten bywa często nazywany „ukrytą niepełnosprawnością”. FASD nie zawsze widać na pierwszy rzut oka. Choć niektóre dzieci mają charakterystyczne cechy fizyczne, wiele z nich rozwija się pozornie prawidłowo – dobrze mówią i nie odstają od rówieśników. Jednocześnie mogą jednak mierzyć się z ogromnymi trudnościami w planowaniu, koncentracji, kontrolowaniu emocji czy rozumieniu sytuacji społecznych.
Skala zjawiska w Polsce
Szacuje się, że FASD dotyczy nie mniej niż 2% populacji polskich dzieci w wieku 7–9 lat. Dla porównania to więcej niż spektrum autyzmu (1,5%) czy zespół Downa (0,1%).
Picie alkoholu w ciąży nie jest niestety zjawiskiem marginalnym. Badania Instytutu Matki i Dziecka, które analizowały próbki włosów pod kątem metabolitu alkoholu, wykazały, że po alkohol sięgała połowa ciężarnych kobiet.
Nie ma bezpiecznej dawki alkoholu
FAS jest chorobą nieuleczalną. Medycyna do dziś nie określiła dawki alkoholu, która byłaby w pełni bezpieczna dla płodu – każda ilość niesie za sobą ryzyko.
- Cząsteczki alkoholu etylowego przedostają się przez łożysko bezpośrednio do płodu.
- W ciągu 1–2 godzin stężenie alkoholu we krwi dziecka jest takie samo jak we krwi matki.
- Alkohol pozostaje w krwiobiegu dziecka oraz w wodach płodowych znacznie dłużej niż u osoby dorosłej.
Nie ma takiego momentu w ciąży, który można uznać za bezpieczny na spożycie alkoholu. Najważniejsza wiadomość jest jednak optymistyczna: FASD można w 100% zapobiec – wystarczy zachować całkowitą abstynencję.
Warto zrezygnować z alkoholu już na etapie planowania ciąży. O zasadzie tej należy pamiętać również w okresie karmienia piersią – spożyty alkohol przedostaje się do pokarmu matki i trafia bezpośrednio do krwiobiegu malucha, mogąc wyrządzić nieodwracalne szkody.
Gdzie szukać wsparcia?
Jeśli wychowujesz dziecko z podejrzeniem FASD lub potrzebujesz specjalistycznej konsultacji, możesz zgłosić się do poniższych placówek:
- Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Kostrzynie nad Odrą os. Leśne 5, tel. 95 752 26 38
- Fundacja FAStryga – oferująca kompleksową diagnozę oraz terapie (psychologiczną, logopedyczną)
- Fundacja „Tęcza Serc” ze Szczecina – specjalistyczna pomoc dla dzieci i rodzin
Więcej rzetelnych informacji oraz materiałów edukacyjnych znajdziesz na stronie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (kcpu.gov.pl) oraz w ramach ogólnopolskiej kampanii „Ciąża bez alkoholu”.
